- ଛତାମଖନା ଡ୍ୟାମ୍ କ୍ଷତି, ଜଙ୍ଗଲ ନିଆଁ, ପ୍ରବାସୀ ଶ୍ରମିକ ଓ ଏମ୍ଏମ୍ଡିଆର୍ ସଂଶୋଧନକୁ ନେଇ ସରକାରଙ୍କ ତଥ୍ୟ
ଭୁବନେଶ୍ୱର : ବଲାଙ୍ଗିର ବିଧାୟକ କଳିକେଶ ନାରାୟଣ ସିଂହଦେଓ ବିଧାନସଭାରେ ଉଠାଇଥିବା ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତରରେ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଛତାମଖନା ଇନ୍-ଷ୍ଟ୍ରିମ୍ ଷ୍ଟୋରେଜ୍ ଷ୍ଟ୍ରକ୍ଚରର କ୍ଷତି, ଜଙ୍ଗଲ ନିଆଁ, CAMPA ପାଣ୍ଠି, ବନଜମିର ବ୍ୟବହାର, ପ୍ରବାସୀ ଶ୍ରମିକଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଏବଂ ଏମ୍ଏମ୍ଡିଆର୍ ସଂଶୋଧନ ଆଇନର ସମ୍ଭାବ୍ୟ ରାଜସ୍ୱ ପ୍ରଭାବ ସମ୍ପର୍କରେ ବିଭିନ୍ନ ତଥ୍ୟ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି । ଛତାମଖନା ଡ୍ୟାମ୍ କ୍ଷତି ନେଇ ତଦନ୍ତ କମିଟି ଛତାମଖନା ଡ୍ୟାମ୍ର କ୍ଷତିକୁ ନେଇ ଶ୍ରୀ ସିଂହଦେଓ ୨୪ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୨୬ରେ ବିଧାନସଭାରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଥିଲେ । ପ୍ରଶ୍ନରେ ଡ୍ୟାମ୍ର କ୍ଷତିର ପରିମାଣ, କାରଣ, EPC ଡିଜାଇନ୍ରେ ହୋଇଥିବା ପରିବର୍ତ୍ତନ, ଜଳ ନିଷ୍କାସନ କ୍ଷମତା ଏବଂ ଦାୟିତ୍ୱ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ସମ୍ପର୍କରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ତଥ୍ୟ ମଗାଯାଇଥିଲା । ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ମୋହନ ଚରଣ ମାଝୀଙ୍କ ଉତ୍ତର ଅନୁଯାୟୀ, ୨୯ ଜୁଲାଇ ୨୦୨୬ର ପ୍ରବଳ ବନ୍ୟା ସମୟରେ ସୁକତେଲ ନଦୀ ଉପରେ ନିର୍ମିତ ଛତାମଖନା ଇନ୍-ଷ୍ଟ୍ରିମ୍ ଷ୍ଟୋରେଜ୍ ଷ୍ଟ୍ରକ୍ଚରର ଡାଉନ୍ଷ୍ଟ୍ରିମ୍ ପଥର ପ୍ୟାକିଂ, ଏମ୍ବାଙ୍କମେଣ୍ଟ, କଂକ୍ରିଟ୍ ବ୍ଲକ୍, PCC କର୍ଟେନ୍ ୱାଲ୍ ସମେତ ବିଭିନ୍ନ ସୁରକ୍ଷା କାର୍ଯ୍ୟ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଛି । ତେବେ ସ୍ଥାୟୀ ମୁଖ୍ୟ ଗଠନ କିମ୍ବା କଟ୍-ଅଫ୍ ୱାଲ୍ରେ କୌଣସି କ୍ଷତି ହୋଇନଥିବା ସରକାର କହିଛନ୍ତି । କ୍ଷତିର କାରଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବୈଷୟିକ ଦିଗ ଅନୁଧ୍ୟାନ ପାଇଁ ଜଳସମ୍ପଦ ବିଭାଗ ପକ୍ଷରୁ ତଦନ୍ତ କମିଟି ଗଠନ କରାଯାଇଛି । ଶ୍ରୀ ସିଂହଦେଓ ଡ୍ୟାମ୍ର ଲମ୍ବ ୨୫୬ ମିଟରରୁ ୨୦୬ ମିଟର, ଗେଟ୍ ସଂଖ୍ୟା ୧୮ରୁ ୧୪ ଏବଂ ଇମ୍ପର୍ଭିଅସ୍ ଫ୍ଲୋର୍ ୮୦ ମିଟରରୁ ୫୦ ମିଟରକୁ କମିଥିବା ବିଷୟ ମଧ୍ୟ ଉଠାଇଥିଲେ । ୨,୭୬୦ କ୍ୟୁମେକ୍ ଡିସ୍ଚାର୍ଜ କ୍ଷମତା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣର ବୈଷୟିକ ଆଧାର ଓ ପ୍ରୁଫ୍-ଚେକ୍ ଗଣନା ସମ୍ପର୍କରେ ମଧ୍ୟ ସେ ତଥ୍ୟ ମାଗିଥିଲେ । ସରକାରଙ୍କ ଉତ୍ତର ଅନୁଯାୟୀ, ପ୍ରକଳ୍ପ ବର୍ତ୍ତମାନ ଦ୍ୱିତୀୟ ବର୍ଷର O&M ଅବଧିରେ ରହିଛି ଏବଂ Defects Liability Period ମଧ୍ୟରେ ଅଛି । EPC ଏଜେନ୍ସି ପକ୍ଷରୁ ଚୁକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଆବଶ୍ୟକ ପୁନରୁଦ୍ଧାର ଓ ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଚାଲିଛି । କମିଟିର ରିପୋର୍ଟ ପରେ ଉପଯୁକ୍ତ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯିବ । ତିନି ବର୍ଷରେ ୭୩,୪୧୮ ଜଙ୍ଗଲ ନିଆଁ ସମ୍ପର୍କରେ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରୀ ସିଂହଦେଓଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ତଥ୍ୟ ମିଳିଛି । ସରକାରୀ ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ୨୦୨୪ ରୁ ୨୦୨୬ ମଧ୍ୟରେ ରାଜ୍ୟରେ ମୋଟ ୭୩, ୪୧୮ଟି ଜଙ୍ଗଲ ନିଆଁ ଘଟଣା ରିପୋର୍ଟ ହୋଇଛି । ଏଥିରେ ୨୦୨୪ରେ ୨୨, ୮୬୮, ୨୦୨୫ରେ ୨୯, ୭୦୯ ଏବଂ ୨୦୨୬ରେ ୨୦, ୮୪୧ଟି ଘଟଣା ରହିଛି । ଏହି ସମୟରେ ୧୧, ୭୩୨.୫୬୧ ହେକ୍ଟର ଜଙ୍ଗଲ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଛି । ବଲାଙ୍ଗିର ଡିଭିଜନରେ ୨୦୨୪ରେ ୩୦୩, ୨୦୨୫ରେ ୯୦୧ ଏବଂ ୨୦୨୬ରେ ୨୧ଟି ଜଙ୍ଗଲ ନିଆଁ ଘଟଣା ରେକର୍ଡ ହୋଇଛି । ଏହି ତିନି ବର୍ଷରେ ଯଥାକ୍ରମେ ୧୧୭.୨୭୨, ୨୨୨.୫ ଓ ୧୨.୭ ହେକ୍ଟର ଅଞ୍ଚଳ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଛି । CAMPA ପାଣ୍ଠିରେ ହଜାର କୋଟିର ହିସାବ ବିଧାନସଭା ଉତ୍ତର ଅନୁଯାୟୀ, ୨୫ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୨୬ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ CAMPA ଅଧୀନରେ ଜାତୀୟ ପ୍ରାଧିକରଣରୁ ଓଡ଼ିଶା ୧୦,୨୨୯.୫୨ କୋଟି ଟଙ୍କା ପାଇଛି । ୧୦ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୨୬ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୁଧ ସହ ମୋଟ ରାଶି ୧୧,୯୦୩.୧୬ କୋଟି ଟଙ୍କା ହୋଇଥିବା ଦର୍ଶାଯାଇଛି । ବିଭିନ୍ନ APO ଅଧୀନରେ ୬,୮୮୧.୨୩ କୋଟି ଟଙ୍କା ବ୍ୟୟ ହୋଇଥିବାବେଳେ ATB ଓ ସରକାରୀ ଋଣରେ ୪,୯୩୯.୬୦ କୋଟି ଟଙ୍କା ବିନିଯୋଗ ହୋଇଥିବା ଉତ୍ତରରେ ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି । ଅବଶିଷ୍ଟ ପାଣ୍ଠି ୮୨.୩୩ କୋଟି ଟଙ୍କା ଦର୍ଶାଯାଇଛି । ୧୨,୭୯୪ ହେକ୍ଟରରୁ ଅଧିକ ବନଜମି ଡାଇଭର୍ଟ ୨୦୨୧-୨୨ରୁ ୨୦୨୫-୨୬ ମଧ୍ୟରେ ୧୨, ୭୯୪.୪୪୮ ହେକ୍ଟର ବନଜମି ଅଣ-ବନ ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ଡାଇଭର୍ଟ ହୋଇଥିବା ସରକାରୀ ଉତ୍ତରରେ କୁହାଯାଇଛି । ଏହା ବଦଳରେ ୨୩, ୩୯୨. ୩୩୭ ହେକ୍ଟର ଅଞ୍ଚଳରେ କ୍ଷତିପୂରକ ବନୀକରଣ ପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା ହୋଇଛି । ୨୦୨୫-୨୬ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ୧୦, ୧୫୫.୦୮୯ ହେକ୍ଟରରେ କ୍ଷତିପୂରକ ବନୀକରଣ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ତଥ୍ୟରେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି । ରାଜ୍ୟରେ ଜଙ୍ଗଲ ନିଆଁ ପ୍ରତିରୋଧ ଓ ବନ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ବର୍ତ୍ତମାନ ୧୬,୨୪୫ଟି ବନ ସୁରକ୍ଷା ସମିତି କାର୍ଯ୍ୟରତ ଥିବା ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଉତ୍ତରରେ କୁହାଯାଇଛି । ପ୍ରବାସୀ ଶ୍ରମିକଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ନେଇ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ ପ୍ରବାସୀ ଶ୍ରମିକଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଓ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରସଙ୍ଗ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରୀ ସିଂହଦେଓ ବିଧାନସଭାରେ ଉଠାଇଛନ୍ତି । ସରକାରୀ ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ଗତ ତିନି ବର୍ଷରେ ବାହାର ରାଜ୍ୟରେ ମୃତ ୩୮୮ ଜଣ ଶ୍ରମିକଙ୍କ ମୃତଦେହ ସରକାରୀ ସହାୟତାରେ ନିଜ ଗାଁକୁ ଫେରାଇ ଆଣାଯାଇଛି । ଏହାସହ ୧୮୬ ଜଣ ଶିଶୁ ଶ୍ରମିକଙ୍କୁ ଇଟାଭାଟି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟସ୍ଥଳରୁ ଉଦ୍ଧାର କରାଯାଇଛି । ବଲାଙ୍ଗିର, ବରଗଡ଼, କଳାହାଣ୍ଡି ଓ ନୂଆପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲାରୁ ମୋଟ ୫୨ ଜଣ ପ୍ରବାସୀ ଶ୍ରମିକଙ୍କ ମୃତଦେହ ଫେରାଇ ଆଣାଯାଇଥିବା ଆନେକ୍ସରରେ ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି । ଏଥିରେ ବଲାଙ୍ଗିରର ୨୦, ବରଗଡ଼ର ୫, କଳାହାଣ୍ଡିର ୩୨ ଓ ନୂଆପଡ଼ାର ୭ ଜଣ ରହିଛନ୍ତି । ଏମ୍ଏମ୍ଡିଆର୍ ସଂଶୋଧନ ଆଇନର ରାଜସ୍ୱ ପ୍ରଭାବ ନେଇ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆକଳନ ନାହିଁ ଏମ୍ଏମ୍ଡିଆର୍ ସଂଶୋଧନ ଆଇନ, ୨୦୨୬ର ଧାରା ୯ଡି ଯୋଗୁଁ ଓଡ଼ିଶାର ଖଣିଜ ଅଧିକାର ଏବଂ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ଥିବା ଜମିରୁ ମିଳୁଥିବା ରାଜସ୍ୱ ଉପରେ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ପ୍ରଭାବ ନେଇ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରୀ ସିଂହଦେଓ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଥିଲେ । ଇସ୍ପାତ ଓ ଖଣି ମନ୍ତ୍ରୀ ବିଭୂତି ଭୂଷଣ ଜେନାଙ୍କ ଉତ୍ତର ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ସଂଶୋଧନ ଯୋଗୁଁ ରାଜ୍ୟ ରାଜସ୍ୱ ଉପରେ ପଡ଼ିବାକୁ ଥିବା ଆର୍ଥିକ ପ୍ରଭାବ କିମ୍ବା ସଂଶୋଧନ ପୂର୍ବରୁ ବକେୟା ଥିବା କେତେ ଅର୍ଥ ଆଦାୟ ଅଯୋଗ୍ୟ ହୋଇପଡ଼ିପାରେ, ସେ ନେଇ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୌଣସି ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ଆକଳନ କରାଯାଇନାହିଁ । ସଂଶୋଧିତ ଆଇନର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାବଧାନ, ନିୟମ ଓ କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ସମ୍ପର୍କରେ ଅନୁଧ୍ୟାନ ଚାଲିଥିବା ମନ୍ତ୍ରୀ କହିଛନ୍ତି । ଆଇନଗତ ଓ କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ସମ୍ପର୍କିତ ଦିଗଗୁଡ଼ିକ ସ୍ପଷ୍ଟ ହେବା ପରେ ହିଁ ଏହାର ପ୍ରକୃତ ତୁଳନାତ୍ମକ ଆର୍ଥିକ ଚିତ୍ର ସାମ୍ନାକୁ ଆସିବ ବୋଲି ଉତ୍ତରରେ କୁହାଯାଇଛି । ବିଧାନସଭାରେ କଳିକେଶ ନାରାୟଣ ସିଂହଦେଓଙ୍କ ଉଠାଇଥିବା ଏହି ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକ ମାଧ୍ୟମରେ ଜଳସମ୍ପଦ, ପରିବେଶ ଓ ଜଙ୍ଗଲ ସୁରକ୍ଷା, ପ୍ରବାସୀ ଶ୍ରମିକଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ଖଣିଜ ରାଜସ୍ୱ ସମ୍ପର୍କିତ ବିଭିନ୍ନ ସରକାରୀ ତଥ୍ୟ ସାର୍ବଜନୀନ ହୋଇଛି ।