ଡେଲାଙ୍ଗ, (ଦିଲ୍ଲୀପ କୁମାର ଧାଉଡ଼ିଆ) : ପ୍ରାଣୀ ଜଗତରେ ହାତୀମାନେ ସବୁଠାରୁ ଭଦ୍ର, ବିଶାଳକାୟ ସ୍ଥଳଚର ପ୍ରାଣୀ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା । ହାତୀମାନେ ଭାବପ୍ରବଣ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲର ଶୋଭା ବର୍ଦ୍ଧନ କରନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ଦୁଃଖର ବିଷୟ ଯେ ବିଭିନ୍ନ ବିପଦ ଯୋଗୁଁ ହାତୀଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ହ୍ରାସ ପାଉଛି, ହୁଏତ ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବିପଦ ହେଉଛି ମଣିଷମାନଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ଶିକାର । ‘ହାତୀ ସୁରକ୍ଷା ଦିବସ’ ୧୬ ଏପ୍ରିଲରେ ପାଳନ କରାଯାଏ, ଯେତେବେଳେ ‘ବିଶ୍ୱ ହାତୀ ଦିବସ’ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଅଗଷ୍ଟ ୧୨ ତାରିଖରେ ପାଳନ କରାଯାଏ । “ହାତୀ ସୁରକ୍ଷା ଦିବସ” ହାତୀ ଏବଂ ସେମାନେ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଥିବା ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା ବିଷୟରେ ଲୋକଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ଦେଇ ଏହି ଚିନ୍ତାଜନକ ଧାରା ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବା, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କରିବାକୁ ଏବଂ ବିଲୁପ୍ତ ହେବାରୁ ରକ୍ଷା କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିବା ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଛି । ହାତୀମାନେ ତୃଣଭୋଜୀ, ସ୍ଥଳଚର ପ୍ରାଣୀ ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲରେ ୭୦ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଞ୍ଚିରହନ୍ତି । ସେମାନେ ତିନି ପ୍ରକାରର, ଯଥା ଆଫ୍ରିକୀୟ ବୁଶ ହାତୀ, ଆଫ୍ରିକୀୟ ଜଙ୍ଗଲ ହାତୀ ଏବଂ ଏସୀୟ ହାତୀ । ଆଫ୍ରିକୀୟ ହାତୀଗୁଡ଼ିକ ଏସୀୟ ହାତୀମାନଙ୍କ ଅପେକ୍ଷା ଆକାରରେ ବଡ଼ । ଏମାନଙ୍କୁ କୀଷ୍ଟୋନ୍ ବା ପ୍ରମୁଖ ଜାତୀୟ ପ୍ରାଣୀ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ, ଏବଂ ୧୯୮୬ ମସିହାରେ ଇଣ୍ଟରନ୍ୟାସନାଲ୍ ୟୁନିଅନ୍ ଫର୍ କଞ୍ଜରଭେସନ୍ ଅଫ୍ ନେଚର୍ (ଆଇୟୁସିଏନ୍) ବା ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ପ୍ରକୃତି ସଂରକ୍ଷଣ ସଂଘ ଦ୍ୱାରା ବିଲୁପ୍ତପ୍ରାୟ ଜାତୀୟ ପ୍ରାଣୀ ଭାବରେ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଛି । ଏସିଆଟିକ୍ ଏଲିଫ୍ୟାଣ୍ଟ ବା ଏସୀୟ ହାତୀ ୨୦୧୦ ମସିହାରୁ ଭାରତର ଜାତୀୟ ଐତିହ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ ମାନ୍ୟତା ପାଇଛି । ୨୦୧୧ ମସିହାରେ ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡର ଏଲିଫ୍ୟାଣ୍ଟ ରିଇଣ୍ଟ୍ରୋଡକ୍ସନ୍ ଫାଉଣ୍ଡେସନ୍ ଦ୍ୱାରା ସିଭାପୋର୍ନ୍ ଦରଦାରାନନ୍ଦଙ୍କ ସହ ମହାସଚିବ ଏବଂ କାନାଡିୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ନିର୍ମାତା ପାଟ୍ରିସିଆ ସିମ୍ସ ଏବଂ ମାଇକେଲ୍ କ୍ଲାର୍କଙ୍କ ସହିତ ଅନେକ ହାତୀ ସଂରକ୍ଷଣ ସଂଗଠନ ଦ୍ୱାରା ବିଶ୍ୱ ହାତୀ ଦିବସ ପାଳନର ପରିକଳ୍ପନା କରାଯାଇଥିଲା । ବିଶ୍ୱ ସ୍ତରରେ ହସ୍ତୀ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ବାସସ୍ଥାନର ବିକାଶ ପାଇଁ ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ସଚେତନତାକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏହି ଉତ୍ସବ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବରେ ୨୦୧୨ ମସିହାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା । ବିଶ୍ୱ ବନ୍ୟ ଏସୀୟ ହାତୀ ଜନସଂଖ୍ୟାର ୬୦% ରୁ ଅଧିକ ଭାରତରେ ବାସ କରନ୍ତି । ୨୦୨୫ ସୁଦ୍ଧା ଉପଲବ୍ଧ ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ଭାରତରେ ପ୍ରାୟ ୨୨,୪୪୬ ହାତୀ ଅଛନ୍ତି । ସର୍ବଶେଷ ଆକଳନ ଅନୁଯାୟୀ, ଓଡ଼ିଶାର ହାତୀ ସଂଖ୍ୟା ୨,୧୦୩ । ଓଡ଼ିଶାରେ ତିନୋଟି ହାତୀ ସଂରକ୍ଷଣ ରହିଛି ଯଥା ମୟୂରଭଞ୍ଜ, ମହାନଦୀ ଏବଂ ସମ୍ବଲପୁର ବ୍ରାହ୍ମଣୀ- ବୈତରଣୀ ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ ଓଡ଼ିଶା ଅଞ୍ଚଳରେ ଆଉ ଦୁଇଟି ଅଭୟାରଣ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଅଛି । ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ ପାନୀୟ ଜଳ ସନ୍ଧାନରେ ହାତୀମାନେ ମଣିଷ ବସତିରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ଗତ ଦଶ ବର୍ଷ (୨୦୧୨-୨୦୨୨) ମଧ୍ୟରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ମଣିଷ-ହାତୀ ସଂଘର୍ଷ ଯୋଗୁଁ ପ୍ରାୟ ୯୨୫ ଜଣଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଛି, ଯେତେବେଳେ ହାତୀଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ସଂଖ୍ୟା ୭୮୫ ଥିଲା । ହାତୀଙ୍କୁ ବଞ୍ଚାଇବା ଦିବସ ପାଳନ ହାତୀମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ସଚେତନତା ବୃଦ୍ଧି କରିବା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ସମର୍ଥନ କରିବାର ଏକ ସୁଯୋଗ ପ୍ରଦାନ କରେ । ଶିକ୍ଷାଗତ ପଦକ୍ଷେପ, ଗଣମାଧ୍ୟମ ଅଭିଯାନ ଏବଂ ସାର୍ବଜନୀନ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ହାତୀ ସଂରକ୍ଷଣର ଗୁରୁତ୍ୱ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନର ଆବଶ୍ୟକତା ଉପରେ ଆଲୋକପାତ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିପାରେ । ଶିକାର ବିରୋଧୀ ପାଟ୍ରୋଲିଂ, ବାସସ୍ଥାନ ପୁନରୁଦ୍ଧାର ପ୍ରକଳ୍ପ, ସମ୍ପ୍ରଦାୟ-ଆଧାରିତ ସଂରକ୍ଷଣ ପଦକ୍ଷେପ ଏବଂ ଜନସଚେତନତା ଅଭିଯାନ, ହାତୀ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ବାସସ୍ଥାନକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେଇପାରିବ । ଏକାଠି ଆମେ ଏହି ମୂଲ୍ୟବାନ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ପାଇଁ କାମ କରିପାରିବା ଏବଂ ଏହା ହିଁ ହସ୍ତୀକୁ ବଞ୍ଚାଇବା ଦିବସର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ । “ସେମାନେ କୁହନ୍ତି ଯେ ହାତୀ କେବେ ଭୁଲେ ନାହିଁ । ସେମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ଯାହା କୁହନ୍ତି ନାହିଁ ତାହା ହେଉଛି, ଆପଣ କେବେ ହାତୀକୁ ଭୁଲିବେ ନାହିଁ । – ବିଲ୍ ମୁରେ।