- ୧୦୨୬ ମସିହାରେ ସୋମନାଥ ମନ୍ଦିର ଉପରେ ହୋଇଥିବା ପ୍ରଥମ ଆକ୍ରମଣର ୧୦୦୦ତମ ବାର୍ଷିକୀକୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ପାଇଁ ସୋମନାଥ ସ୍ୱାଭିମାନ ପର୍ବ (ଜାନୁଆରୀ ୮-୧୧, ୨୦୨୬) ପାଳନ କରାଯାଉଛି
- ସୋମନାଥ ପର୍ବ ଭାରତର ସଭ୍ୟତା ତଥା ସାଂସ୍କୃତିକ ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପରମ୍ପରାକୁ ପାଳନ କରେ
- ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ଜାନୁଆରୀ ୧୦-୧୧, ୨୦୨୬ରେ ସୋମନାଥ ଗସ୍ତ କରିବେ ଏବଂ ଏହି ଅବସରରେ ପ୍ରମୁଖ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଏବଂ ସ୍ମାରକୀ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଯୋଗଦେବେ
- ପ୍ରତିବର୍ଷ, ୯୨-୯୭ ଲକ୍ଷ ନିୟୁତ ଭକ୍ତ ସୋମନାଥ ମନ୍ଦିର ପରିଦର୍ଶନ କରନ୍ତି ।
- ସୋମନାଥରେ ମହିଳାମାନେ ଏକ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ୯୦୬ ମନ୍ଦିର କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ୨୬୨ ଜଣ ମହିଳା। ମୋଟ ୩୬୩ ଜଣ ମହିଳା ଏଠାରେ ନିଯୁକ୍ତି ପାଇଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ବର୍ଷକୁ ୯ କୋଟି ଟଙ୍କା ଆୟ କରନ୍ତି ।
ସୌରାଷ୍ଟ୍ରେ ସୋମନାଥଂ ଚ ଶ୍ରୀଶୈଲେ ମଲ୍ଲିକାର୍ଜୁନମ୍ ।
ଉଜ୍ଜୟିନ୍ୟାଂ ମହାକାଳଂ ଓଁକାରମମଲେଶ୍ୱରମ୍ ॥
ଦ୍ୱାଦଶ ଜ୍ୟୋତିର୍ଲିଙ୍ଗ ସ୍ତୋତ୍ରମର ଏହି ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଶ୍ଳୋକଟି ବାରଟି ପବିତ୍ର ଜ୍ୟୋତିର୍ଲିଙ୍ଗ ମଧ୍ୟରେ ଗୁଜରାଟର ସୋମନାଥକୁ ପ୍ରଥମେ ସ୍ଥାନିତ କରେ, ଯାହା ଭାରତୀୟ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପରମ୍ପରାରେ ଏହାର ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ। ଏହା ସଭ୍ୟତାର ବିଶ୍ୱାସକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ ଯେ ସୋମନାଥ ଭାରତର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଭୂଗୋଳର ମୂଳଦୁଆ। ଗୁଜରାଟର ଭେରାଭଲ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ପ୍ରଭାସ ପାଟନରେ ଅବସ୍ଥିତ, ସୋମନାଥ କେବଳ ଏକ ପୂଜାସ୍ଥଳ ନୁହେଁ ବରଂ ଭାରତର ସଭ୍ୟତାର ନିରନ୍ତରତାର ଏକ ଜୀବନ୍ତ ପ୍ରତୀକ।
ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି, ସୋମନାଥ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଭକ୍ତି ଏବଂ ବିଶ୍ୱାସର କେନ୍ଦ୍ର ହୋଇ ରହିଛି। ଏହା ବାରମ୍ବାର ଆକ୍ରମଣକାରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଟାର୍ଗେଟ କରାଯାଇଥିଲା ଯାହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଭକ୍ତି ନୁହେଁ, ବରଂ ବିନାଶ ଥିଲା। ତଥାପି, ସୋମନାଥର କାହାଣୀ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ସମର୍ପିତ ଭକ୍ତଙ୍କ ଅଦମ୍ୟ ସାହସ, ବିଶ୍ୱାସ ଏବଂ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ ଦ୍ୱାରା ପରିଭାଷିତ।
ସ୍ୱାଭିମାନ ପର୍ବ: ସାମୂହିକ ଗର୍ବର ଏକ ଜାତୀୟ ପରିପ୍ରକାଶ :
ସୋମନାଥ ସ୍ୱାଭିମାନ ପର୍ବ ଜାନୁଆରୀ ୮ ରୁ ଜାନୁଆରୀ ୧୧, ୨୦୨୬ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକ ଜାତୀୟ ଉତ୍ସବ ଭାବରେ ପାଳନ କରାଯାଉଛି, ଯାହା ଜାନୁଆରୀ ୧୦୨୬ ରେ ସୋମନାଥ ମନ୍ଦିର ଉପରେ ପ୍ରଥମ ଆକ୍ରମଣର ୧୦୦୦ ତମ ବାର୍ଷିକୀ ଭାବରେ ପାଳନ କରାଯାଉଛି।
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମକୁ ବିନାଶର ସ୍ମାରକୀ ଭାବରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ସଭ୍ୟତାର ସ୍ଥିରତା, ବିଶ୍ୱାସ ଏବଂ ସ୍ୱାଭିମାନର ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ଭାବରେ ପରିକଳ୍ପନା କରାଯାଇଛି। ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି, ସୋମନାଥ ବାରମ୍ବାର ବାହ୍ୟ ଆକ୍ରମଣକାରୀମାନଙ୍କ ଆକ୍ରମଣର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଛି, ଯେଉଁମାନଙ୍କ ମୂଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା ଧଂସସାଧନ । ତଥାପି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଥର, ଦେବୀ ଅହଲ୍ୟା ବାଈ ହୋଲକରଙ୍କ ପରି ଭକ୍ତଙ୍କ ସାମୂହିକ ସଂକଳ୍ପ ମାଧ୍ୟମରେ ମନ୍ଦିର ପୁନଃନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥିଲା। ପୁନରୁଦ୍ଧାରର ଏହି ଅଖଣ୍ଡ ଚକ୍ର ସୋମନାଥକୁ ଭାରତରେ ସଭ୍ୟତାର ନିରନ୍ତରତାର ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରତୀକରେ ପରିଣତ କରିଛି।
୧୧ ମଇ ୧୯୫୧ରେ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବର୍ତ୍ତମାନର ସୋମନାଥ ମନ୍ଦିର ପୁନଃଖୋଲିବାର ୭୫ତମ ବାର୍ଷିକୀ ମଧ୍ୟ ଚଳିତ ବର୍ଷ ପାଳନ କରାଯାଉଛି। ଏହି ଦୁଇଟି ମାଇଲଖୁଣ୍ଟ ଏକାଠି ହୋଇ ସୋମନାଥ ସ୍ୱାଭିମାନ ପର୍ବର ଭିତ୍ତିଭୂମି ଗଠନ କରେ।
ଏହି ଚାରି ଦିନିଆ ମହୋତ୍ସବ ସମୟରେ, ସୋମନାଥ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ, ସାଂସ୍କୃତିକ ପ୍ରତିଫଳନ ଏବଂ ଜାତୀୟ ସ୍ମରଣର କେନ୍ଦ୍ର ହୋଇଯାଏ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ମୁଖ୍ୟ ଆକର୍ଷଣ ହେଉଛି ୭୨ ଘଣ୍ଟିଆ ଅଖଣ୍ଡ ଓମକାର ଜପ, ଯାହାକି ଏକତା ଏବଂ ସାମୂହିକ ବିଶ୍ୱାସର ପ୍ରତୀକ । ଏହା ସହିତ, ଏହି ମନ୍ଦିର ନଗରୀରେ ଭକ୍ତି ସଙ୍ଗୀତ, ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପ୍ରବଚନ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମମାନ ଆୟୋଜନ କରାଯାଉଛି।
ସୋମନାଥ ସ୍ୱାଭିମାନ ପର୍ବ ଭାରତର ଅନନ୍ତ ସଭ୍ୟତା ଯାତ୍ରାରେ ଗର୍ବ, ସ୍ମୃତି ଏବଂ ବିଶ୍ୱାସର ଏକ ସାମୂହିକ ପ୍ରକାଶ ଭାବରେ ଠିଆ ହୋଇଛି।
ଐତିହାସିକ ପ୍ରସଙ୍ଗ: ସ୍ଥିରତାର ଏକ ସହସ୍ରାବ୍ଦ :
ସୋମନାଥ କ୍ଷେତ୍ରର ସୃଷ୍ଟି ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତୀୟ ପରମ୍ପରାରେ ଗଭୀର ଭାବରେ ନିହିତ। ପ୍ରଭାସ ତୀର୍ଥ, ଯେଉଁଠାରେ ସୋମନାଥ ମନ୍ଦିର ଅବସ୍ଥିତ, ଭଗବାନ ଶିବ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ର ଦେବଙ୍କ ପୂଜା ସହିତ ଜଡିତ। ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ, ଚନ୍ଦ୍ର ଦେବ ଏଠାରେ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଅଭିଶାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ, ଯାହା ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ମହାନ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଥିଲା।
ଶତାବ୍ଦୀ ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି, ସୋମନାଥ ନିର୍ମାଣର ଅନେକ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଦେଖିଛନ୍ତି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଏହାର ସମୟର ଭକ୍ତି, କଳା ଏବଂ ସମ୍ପଦକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ। ପ୍ରାଚୀନ ବିବରଣୀଗୁଡ଼ିକ ଅନୁସାରେ ଏହି ସ୍ଥାନରେ ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ ବାରମ୍ବାର ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ ହୋଇଛି, ଯାହାକି ନବୀକରଣ ଓ ନିରନ୍ତରତାକୁ ଦର୍ଶାଉଛି । ତେବେ ସୋମନାଥର ଇତିହାସର ସବୁଠାରୁ ଅଶାନ୍ତ ସମୟ ଏକାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା।
ଜାନୁଆରୀ ୧୦୨୬ରେ, ମହମୁଦ ଗଜନବୀ ସୋମନାଥ ଉପରେ ପ୍ରଥମ ଆକ୍ରମଣ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲା। ଏହା ଏକ ଲମ୍ବା ଅସ୍ଥିରତାପୂର୍ଣ୍ଣ ସମୟର ଆରମ୍ଭ ଥିଲା ଯେଉଁ ସମୟରେ ମନ୍ଦିରକୁ ବାରମ୍ବାର ଧ୍ବଂସ କରାଯାଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ତାହାର ପୁନଃନିର୍ମାଣ ମଧ୍ୟ କରାଯାଇଥିଲା । ତଥାପି, ଲୋକଙ୍କ ସାମୂହିକ ଚେତନାରୁ ସୋମନାଥ କେବେ ବି ଲୁଚି ଯାଇନଥିଲା। ମନ୍ଦିରର ଧ୍ୱଂସ ଏବଂ ପୁନଃନିର୍ମାଣର ଏହି ଚକ୍ର ବିଶ୍ୱ ଇତିହାସରେ ବିରଳ। ଏହା ଦର୍ଶାଏ ଯେ ସୋମନାଥ କେବଳ ଏକ ପଥର ଗଠନ ନଥିଲା, ବରଂ ବିଶ୍ୱାସ, ପରିଚୟ ଏବଂ ସଭ୍ୟ ଗର୍ବର ଏକ ଜୀବନ୍ତ ପ୍ରତୀକ ଥିଲା।
ନଭେମ୍ବର ୧୨, ୧୯୪୭ରେ କାର୍ତ୍ତିକ ସୁଦ ୧ ଅର୍ଥାତ୍ ଦୀପାବଳି ଦିନ ସର୍ଦ୍ଦାର ବଲ୍ଲଭଭାଇ ପଟେଲ ସୋମନାଥର ଧ୍ୱଂସାବଶେଷ ପରିଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ ଏବଂ ମନ୍ଦିର ପୁନଃନିର୍ମାଣ ପାଇଁ ତାଙ୍କର ସଂକଳ୍ପ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ଏହି ବିଶ୍ୱାସ ଉପରେ ଆଧାରିତ ଥିଲା ଯେ ଭାରତର ସାଂସ୍କୃତିକ ବିଶ୍ୱାସକୁ ପୁନଃସ୍ଥାପିତ କରିବା ପାଇଁ ସୋମନାଥର ପୁନଃନିର୍ମାଣ ଆବଶ୍ୟକ। ଏହି ପୁନର୍ନିମାଣ ଜନଭାଗୀଦାରୀ ଏବଂ ଜାତୀୟ ସଂକଳ୍ପ ସହିତ କରାଯାଇଥିଲା। କୈଳାସ ମହାମେରୁ ପ୍ରସାଦ ସ୍ଥାପତ୍ୟ ଶୈଳୀରେ ନିର୍ମିତ ବର୍ତ୍ତମାନର ମନ୍ଦିରକୁ ୧୧ ମଇ ୧୯୫୧ରେ ତତ୍କାଳୀନ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରସାଦଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ସମାରୋହ କେବଳ ମନ୍ଦିରର ନୁହେଁ ବରଂ ଭାରତର ସଭ୍ୟତାର ସ୍ୱାଭିମାନର ମଧ୍ୟ ପ୍ରତୀକ ଥିଲା।
୩୧ ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୦୧ରେ, ଅର୍ଥାତ୍ ପୁନଃନିର୍ମିତ ସୋମନାଥ ମନ୍ଦିର ପୁନଃ ଖୋଲିବାର ୫୦ ବର୍ଷ ପୂରଣ ହେବା ଅବସରରେ ଆୟୋଜିତ ଏକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ମାନ୍ୟବର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ। ଏହି ଅବସରରେ, ମନ୍ଦିର ପୁନଃନିର୍ମାଣରେ ସର୍ଦ୍ଦାର ବଲ୍ଲଭଭାଇ ପଟେଲ, କେ.ଏମ୍. ମୁନସି ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଅନେକଙ୍କ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଉପରେ ଆଲୋକପାତ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ସର୍ଦ୍ଦାର ବଲ୍ଲଭଭାଇ ପଟେଲଙ୍କ ୧୨୫ତମ ଜନ୍ମବାର୍ଷିକୀ ସହିତ ମଧ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଏଥିରେ ତତ୍କାଳୀନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଅଟଳ ବିହାରୀ ବାଜପେୟୀ, ତତ୍କାଳୀନ ଗୃହମନ୍ତ୍ରୀ ଲାଲକୃଷ୍ଣ ଆଡଭାନୀ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମାନ୍ୟଗଣ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତି ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ।
୨୦୨୬ ମସିହାରେ, ଦେଶ ୧୯୫୧ ମସିହାର ସେହି ଐତିହାସିକ ସମାରୋହର ୭୫ ବର୍ଷ ପାଳନ କରୁଛି, ଯାହା କେବଳ ସୋମନାଥ ମନ୍ଦିରର ପୁନରୁତଥାନ ଦେଖିନଥିଲା, ବରଂ ଭାରତର ସଭ୍ୟତାର ସ୍ୱାଭିମାନକୁ ମଧ୍ୟ ପୁନଃସ୍ଥାପିତ କରିଥିଲା। ସାଢ଼େ ସାତ ଦଶନ୍ଧି ପରେ, ସୋମନାଥ ପୁନର୍ବାର ଜୀବିତ ହୋଇଛି, ଯାହା ଆମର ସାମୂହିକ ଜାତୀୟ ସଂକଳ୍ପର ସ୍ଥାୟୀ ଶକ୍ତିକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରୁଛି।
ସୋମନାଥ ମନ୍ଦିର : ଭବ୍ୟତା, ଆସ୍ଥା ଓ ଜୀବନ୍ତ ପରମ୍ପରା :
ସୋମନାଥଙ୍କୁ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ ଦ୍ବାଦଶ ଜ୍ୟୋତିର୍ଲିଙ୍ଗ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ଭାବରେ ପୂଜା କରାଯାଏ। ବର୍ତ୍ତମାନର ମନ୍ଦିରରେ ଗର୍ଭଗୃହ, ସଭା ମଣ୍ଡପ ଏବଂ ନୃତ୍ୟ ମଣ୍ଡପ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ, ଯାହା ଆରବ ସାଗର କୂଳରେ ଭବ୍ୟତାର ସହ ଛିଡ଼ା ହୋଇଛି। ମନ୍ଦିରର ଶିଖର ୧୫୦ ଫୁଟ ଉଚ୍ଚ, ଯାହା ଉପରେ ୧୦ ଟନ୍ ଓଜନର ଏକ କଳଶ ଅଛି। ୨୭ ଫୁଟ ଉଚ୍ଚ ପତାକା ଦଣ୍ଡ ମନ୍ଦିରର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଉପସ୍ଥିତିର ପ୍ରତୀକ। ସମଗ୍ର ସଂକଳନ ୧୬୬୬ଟି ସୁନା ଖଚିତ କଳଶ ଏବଂ ୧୪,୨୦୦ଟି ପତାକାରେ ସଜ୍ଜିତ, ଯାହା ଭକ୍ତି ଏବଂ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କାରିଗରିର ପ୍ରତୀକ।
ସୋମନାଥ ଉପାସନାର ଏକ ପ୍ରାଣବନ୍ତ କେନ୍ଦ୍ର ହୋଇ ରହିଛି। ଏଠାକୁ ବାର୍ଷିକ ପ୍ରାୟ ୯୨ରୁ ୯୭ ଲକ୍ଷ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ ଆସନ୍ତି, ଏପରିକି ୨୦୨୦ରେ ପ୍ରାୟ ୯୮ ଲକ୍ଷ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ ଆସିଥିଲେ । ପ୍ରାୟ ୧୩.୭୭ ଲକ୍ଷ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ ବିଲ୍ବପୂଜାରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରୁଥିବାବେଳେ ୨୦୨୫ ମହାଶିବରାତ୍ରୀରେ ପ୍ରାୟ ୩.୫୬ ଲକ୍ଷ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ ଯୋଗଦେଇଥିଲେ ।
ସାଂସ୍କୃତିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ସୋମନାଥଙ୍କ ଇତିହାସ ସହିତ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଯୋଡ଼ିବାରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଛି। ୨୦୦୩ରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଆଲୋକ ଏବଂ ଶବ୍ଦ ଶୋ’କୁ ୨୦୧୭ରେ କାହାଣୀକଥନ ଏବଂ ଥ୍ରୀଡି ଲେଜର ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ସହିତ ଆଧୁନିକୀକରଣ କରାଯାଇଥିଲା। ଗତ ତିନି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ, ଏହି ଶୋ’ ୧ ନିୟୁତରୁ ଅଧିକ ଦର୍ଶକଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରିଛି। ‘ବନ୍ଦେ ସୋମନାଥ କଳା ମହୋତ୍ସବ’ ଭଳି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ପ୍ରାୟ ୧୫୦୦ ବର୍ଷ ପୁରୁଣା ନୃତ୍ୟ ପରମ୍ପରାକୁ ପୁନର୍ଜୀବିତ କରିଛି। ଶ୍ରୀ ସୋମନାଥ ଟ୍ରଷ୍ଟର ମୁଖ୍ୟ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ସୋମନାଥ ପୁନର୍ଜୀବନର ଏକ ନୂତନ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛି। ପ୍ରଶାସନିକ ସଂସ୍କାର, ଭିତ୍ତିଭୂମି ଉନ୍ନତିକରଣ ଏବଂ ଐତିହ୍ୟ ସଂରକ୍ଷଣ ପ୍ରୟାସ ଏକ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ କେନ୍ଦ୍ର ଭାବରେ ମନ୍ଦିରର ଭୂମିକାକୁ ଆହୁରି ସୁଦୃଢ଼ କରିଛି।
ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପରିବେଶ ଏବଂ ପଦଯାତ୍ରା :
ସୋମନାଥ ସ୍ୱାଭିମାନ ପର୍ବ ପୂର୍ବରୁ, ସୋମନାଥରେ ଏକ ଅଭୂତପୂର୍ବ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଉତ୍ସାହର ପରିବେଶ ଦେଖାଯାଇଥିଲା। ଗିରନାର ତୀର୍ଥ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପବିତ୍ର କେନ୍ଦ୍ରର ସନ୍ଥମାନେ ଶଙ୍ଖ ଚୌକରୁ ସୋମନାଥ ମନ୍ଦିର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକ ଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ। ପ୍ରଭୁ ଶିବଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଢୋଲ, ପାରମ୍ପରିକ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ଏବଂ ଭକ୍ତି ସଙ୍ଗୀତର ଡମରୁ ଶବ୍ଦରେ ଶୋଭାଯାତ୍ରା ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ ହୋଇଥିଲା। ସିଦ୍ଧିବିନାୟକ ଢୋଲ ଗୋଷ୍ଠୀର ପ୍ରାୟ ୭୫ ଜଣ ଢୋଲବାଦକ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ, ଯାହା ଏକ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା। ସମଗ୍ର ମନ୍ଦିର ପରିସରରେ “ହର ହର ମହାଦେବ” ଧ୍ୱନି ଗୁଞ୍ଜରିତ ହୋଇଥିଲା। ସନ୍ଥ ଏବଂ ବିଶିଷ୍ଟ ଅଂଶଗ୍ରହଣକାରୀମାନେ ଗଭୀର ଭକ୍ତିର ସହିତ ପୂଜା କରିଥିଲେ। ଯାତ୍ରାକୁ ଫୁଲ ବର୍ଷା ସହିତ ସ୍ୱାଗତ କରାଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ମନ୍ଦିର ପରିସର ଏକ ଦିବ୍ୟ ମହିମାରେ ପରିଣତ ହୋଇଥିଲା।
ସୋମନାଥ ମନ୍ଦିରରେ ମହିଳା ସଶକ୍ତିକରଣ ଏବଂ ସ୍ଥାୟୀତ୍ୱ :
୨୦୧୮ ମସିହାରେ “ସ୍ୱଚ୍ଛ ଆଦର୍ଶ ସ୍ଥାନ” ଘୋଷିତ ହେବା ପରେ, ସୋମନାଥରେ ସ୍ଥାୟୀତ୍ୱ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅନେକ ଅଭିନବ ଅଭ୍ୟାସ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି। ମନ୍ଦିରରେ ଅର୍ପଣ କରାଯାଉଥିବା ଫୁଲଗୁଡ଼ିକୁ ଭର୍ମିକମ୍ପୋଷ୍ଟରେ ପରିଣତ କରାଯାଉଛି, ଯାହା ମନ୍ଦିର ପରିସରରେ ଥିବା ୧୭୦୦ ବେଲଗଛକୁ ପୋଷଣ ଯୋଗାଏ ।
‘ମିଶନ ଲାଇଫ୍’ ଅଧୀନରେ, ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ଅପଚୟକୁ ରାସ୍ତା ବ୍ଲକରେ ପରିଣତ କରାଯାଉଛି, ଯାହା ପ୍ରତି ମାସରେ ପ୍ରାୟ ୪୭୦୦ ବ୍ଲକ ଉତ୍ପାଦନ କରେ। ଏହା ସହିତ, ବର୍ଷାଜଳ ଅମଳ ପ୍ରତି ମାସରେ ପ୍ରାୟ ୩ ନିୟୁତ ଲିଟର ନର୍ଦ୍ଦମାକୁ ବିଶୋଧନ କରେ। ୭୨୦୦୦ ବର୍ଗଫୁଟ ଉପରେ ବିସ୍ତାରିତ ୭୨୦୦ ଗଛର ଏକ ମିଆୱାକି ଜଙ୍ଗଲ ବାର୍ଷିକ ପ୍ରାୟ ୯୩ ହଜାର କିଲୋଗ୍ରାମ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଶୋଷଣ କରେ। ଏହା ସହିତ, ପବିତ୍ର ଜଳକୁ ‘ସୋମଗଙ୍ଗାଜଲ’ ଭାବରେ ବିଶୋଧିତ ଏବଂ ବୋତଲରେ ରଖାଯାଇଥାଏ, ଯାହା ଡିସେମ୍ବର ୨୦୨୪ ସୁଦ୍ଧା ୧.୧୩ ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ ପରିବାରକୁ ଉପକୃତ କରିଥିଲା । ସୋମନାଥ ମହିଳା ସଶକ୍ତିକରଣର ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କେନ୍ଦ୍ର ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ଉଭା ହୋଇଛି। ସୋମନାଥ ମନ୍ଦିର ଟ୍ରଷ୍ଟର ୯୦୬ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ୨୬୨ ଜଣ ମହିଳା। ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଯେ, ବିଲ୍ବବଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ମହିଳାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ। ଏହା ସହିତ, ୬୫ ଜଣ ମହିଳା ପ୍ରସାଦ ବଣ୍ଟନ କରନ୍ତି ଏବଂ ୩୦ ଜଣ ମହିଳା ମନ୍ଦିରର ଖାଦ୍ୟ ସେବା ପରିଚାଳନା କରନ୍ତି। ମୋଟ ୩୬୩ ଜଣ ମହିଳା ଏଠାରେ ସିଧାସଳଖ ନିଯୁକ୍ତି ପାଇଛନ୍ତି ଓ ବାର୍ଷିକ ପ୍ରାୟ ୯ କୋଟି ଟଙ୍କା ରୋଜଗାର କରନ୍ତି ।
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଗସ୍ତ :
ଜାନୁଆରୀ ୮ ରୁ ୧୧, ୨୦୨୬ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀଙ୍କ ଗସ୍ତ ସୋମନାଥ ସ୍ୱାଭିମାନ ପର୍ବକୁ ଜାତୀୟ ଗୁରୁତ୍ୱ ପ୍ରଦାନ କରୁଛି। ଜାନୁଆରୀ ୧୦ରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ସୋମନାଥରେ ରହିବେ ଏବଂ ସ୍ୱାଭିମାନ ପର୍ବ ସହିତ ଜଡିତ ପ୍ରମୁଖ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଯୋଗଦେବେ। ସନ୍ଧ୍ୟାରେ, ସେ ମନ୍ଦିର ପରିସରରେ ଆୟୋଜିତ ଓଁକାର ମନ୍ତ୍ର ଜପରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିବେ। ସେ ୭୨ ଘଣ୍ଟା ଧରି ଚାଲିଥିବା ନିରନ୍ତର ଓଁକାର ଜପ ସମାରୋହରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିବେ, ଯାହା ସଭ୍ୟତାର ବିଶ୍ୱାସ, ଏକତା ଏବଂ ଶକ୍ତିର ନିରନ୍ତରତାକୁ ପ୍ରତୀକ କରେ। ସେହି ସନ୍ଧ୍ୟାରେ, ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ସ୍ୱାଭିମାନ ପର୍ବ ପାଳନର ଅଂଶ ଭାବରେ ଆୟୋଜିତ ଏକ ଚମତ୍କାର ଡ୍ରୋନ୍ ଶୋ ମଧ୍ୟ ଦେଖିବେ।
ଜାନୁଆରୀ ୧୧ରେ, ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ସୋମନାଥ ସ୍ୱାଭିମାନ ପର୍ବର ଅଂଶ ଭାବରେ ଆୟୋଜିତ ଏକ ପ୍ରତୀକାତ୍ମକ ଶୋଭାଯାତ୍ରା ‘ଶୌର୍ଯ୍ୟ ଯାତ୍ରା’ର ନେତୃତ୍ୱ ନେବେ । ଏହି ଶୌର୍ଯ୍ୟ ଯାତ୍ରା ସାହସ, ତ୍ୟାଗ ଏବଂ ଅଦମ୍ୟ ଆତ୍ମାକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରେ ଯାହା ପ୍ରତିକୂଳ ପରିସ୍ଥିତି ସତ୍ତ୍ୱେ ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ସୋମନାଥକୁ ରକ୍ଷା କରିଆସିଛି। ଗସ୍ତ ପରେ, ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ସୋମନାଥ ମନ୍ଦିରରେ ପୂଜା କରିବେ।
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ପରେ ସୋମନାଥରେ ଏକ ଜନ ସମାବେଶକୁ ସମ୍ବୋଧିତ କରିବେ ଏବଂ ମନ୍ଦିରର ସଭ୍ୟତାଗତ ଗୁରୁତ୍ୱ, ସ୍ୱାଭିମାନ ପର୍ବର ଗୁରୁତ୍ୱ ଏବଂ ସୋମନାଥ ସହିତ ଜଡିତ ବିଶ୍ୱାସ, ପ୍ରାଣବନ୍ତତା ଏବଂ ସ୍ୱାଭିମାନର ସ୍ଥାୟୀ ବାର୍ତ୍ତା ଉପରେ ଆଲୋକପାତ କରିବେ।
ଉପସଂହାର
ସୋମନାଥ ସ୍ୱାଭିମାନ ପର୍ବ ଭାରତର ସଭ୍ୟତାଗତ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସକୁ ପୁନଃନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କରେ। ଏହା ବିନାଶ ଉପରେ ଜୀବନଶକ୍ତି ଏବଂ ଭୟ ଉପରେ ଅଟଳ ବିଶ୍ୱାସର ବିଜୟକୁ ସମ୍ମାନ କରେ। ସୌରାଷ୍ଟ୍ର ଉପକୂଳରେ ସ୍ଥିର ଭାବରେ ଠିଆ ହୋଇ, ସୋମନାଥ ମନ୍ଦିର ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ଭାରତୀୟମାନଙ୍କୁ ଅନୁପ୍ରାଣିତ କରେ। ଏହା ଆମକୁ ମନେ ପକାଇ ଦିଏ ଯେ ଇତିହାସର ପୃଷ୍ଠାରେ ବିନାଶକାରୀ ଶକ୍ତିଗୁଡ଼ିକ ଲିଭିଗଲେ ମଧ୍ୟ, ସତ୍ୟ, ଏକତା ଏବଂ ସ୍ୱାଭିମାନରେ ମୂଳ ବିଶ୍ୱାସ ଚିରକାଳ ସ୍ଥାୟୀ।
ଆଦିନାଥେନ ଶର୍ବେଣା ସର୍ବପ୍ରାଣିହିତାୟ ବୈ।
ଆଦ୍ୟତତ୍ତ୍ୱାନ୍ୟଥାନୀୟମ୍ କ୍ଷେତ୍ରମେତନମହାପ୍ରଭମ୍।
ପ୍ରଭାସିତମ୍ ମହାଦେବୀ ଯାତ୍ରା ସିଦ୍ଧ୍ୟନ୍ତି ମାନବାଃ।
ଅର୍ଥ: ସର୍ବଶକ୍ତିମାନ ଭଗବାନ ଶିବ, ତାଙ୍କର ଆଦିନାଥ ରୂପରେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ତାଙ୍କର ଅନନ୍ତ ନୀତି ଏବଂ ସଂକଳ୍ପ ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରଭାସ ଖଣ୍ଡ ନାମରେ ପରିଚିତ ଏହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ପବିତ୍ର ଅଞ୍ଚଳକୁ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ। ଏକ ଦିବ୍ୟ ଆଭା ଦ୍ୱାରା ଆଲୋକିତ, ଏହି ପବିତ୍ର ଭୂମି ହେଉଛି ସେହି ସ୍ଥାନ ଯେଉଁଠାରେ ମାନବ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପୂର୍ଣ୍ଣତା, ପୁଣ୍ୟ ଏବଂ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି ।